Santiago 2009

Volg hier in mei en juni 2009 het wel en wee van Jos tijdens zijn derde voettocht naar Santiago de Compostela.

Wandelen over de Via de la Plata, van Sevilla, via de route Sanabria en de Mozarabische weg naar Santiago de Compostela. Misschien is het zinvol om het in twee keer te doen: eerst de helft van Sevilla tot Salamanca en het jaar daarna van Salamanca tot Kaap Finistera. Dat is twee keer 500 km. De totale looptijd is in te schatten op ca. 6 tot 8 weken. (twee keer 3 à 4 weken)
Waarom weer zo’n avontuur? Een pelgrimstocht van ca.1000 km onder vaak barre omstandigheden en maar afwachten waar je ‘s avonds terechtkomt is voor de meeste mensen (letterlijk en figuurlijk) vele stappen te ver. Mijn ervaringen op twee eerdere tochten naar Santiago in 2004 en 2006 en een tocht in 2007 naar Assisi in de voetsporen van Franciscus, hebben me genoeg vertrouwen opgeleverd om ook deze tocht weer aan te durven. Ook fascineert me het ruige binnenland van Spanje en de ongewisheid van een onbekende weg. Een typisch landschap in het binnenland is de Meseta (tafelvlakte) tussen de 600 en 900 meter hoog.
De Via de la Plata volgen met zijn ongereptheid, eenzaamheid en eindeloosheid, historische steden zoals Sevilla en Salamanca ontdekken en Santiago de Compostela en Finistera weer terugzien zijn de ingrediënten van een interessante zwerftocht over oude pelgrimspaden…

*Sevilla is de op drie na grootste stad van Spanje, na Madrid, Barcelona en Valencia. Het is de hoofdstad van Andalusië en van de provincie Sevilla. Het is de belangrijkste stad van Zuid-Spanje op het gebied van cultuur, politiek, economie en kunst.
Het is de geboorteplaats van de Spaanse dans- en muziekstijl flamenco.
Sevilla ligt aan de rivier Guadalquivir, die voor niet al te grote zeeschepen bevaarbaar is tot in de stad. Sevilla heeft het grootste historische centrum van Europa, waarin de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad, de Kathedraal met de toren Giralda, het Alcázar en de Torre del Oro (de gouden toren) zich bevinden. De stad staat in Spanje bekend om het zeer afwijkende dialect dat er gesproken wordt. Door hun uitspraak zijn de ‘sevillanos’ zelfs voor andere Spanjaarden niet altijd te verstaan.

De route indeling is afhankelijk van wat je zelf aankunt en natuurlijk vooral waar de refugios gelegen zijn. Je moet hiertussen kiezen en plannen. Een dagafstand van 25 à 30 km is redelijk ideaal, maar is ook afhankelijk van de zwaarte van de etappe zoals; bergen, het terrein en de weersomstandigheden. De refugios kunnen behoorlijk ver uit elkaar liggen en zijn hier veel minder talrijk dan op de Camino Francès, waar tegenwoordig in elk dorp wel een albergue of een refugio te vinden is. Hierdoor krijg je vaak verschillen in dagtrajecten van 20 km. tot wel 40 km. Het is soms ook mogelijk onderweg te overnachten in een hostal of hotelletje. Maar er zijn ook afstanden van 25 km. zonder ook maar iets tegen te komen. Het is dus zaak om elke avond het routeboek te bestuderen en het volgende dagtraject goed te plannen...

Het Credential is een belangrijk document. Het is hét bewijs dat je een pelgrim bent en aan de stempels van de overnachtingplaatsen kan men zien hoe de tocht verloopt. Met de Credential (pelgrimspas) word je geholpen in refugios, albergues, kerken, kloosters, raadhuizen en politiebureaus. Als je minimaal 100 km gelopen hebt krijg je in Santiago in het Officina del Peregrinos de oorkonde; ‘Compostela’ op naam en in het Latijn overhandigd. Voor de gelovigen; het geeft recht op een volledige aflaat.
Dat was vooral van belang voor de tot deze tocht veroordeelde misdadigers in de middeleeuwen. (en natuurlijk de ware gelovige) Stempels wil men je overal wel geven, zoals in refugios, cafés en zelfs stalletjes onderweg. Zorg bij overnachten zonder stempelmogelijkheid wel voor een stempel van die dag en dat mag ook van een bar zijn. In Santiago wil men je tocht wel kunnen controleren!

*Flamenco is de muziek, zang en dans van Spanje, in het bijzonder van de zuidelijke provincies. Kenmerkend voor de muziekvorm zijn de soms Arabisch aandoende klanken, de uitbundig muzikale versieringen rondom het thema en het sterke ritme. De basis van de flamenco vormt de cante flamenco. In de meest basale uitvoering wordt de cante vaak met een ritmisch geklop (al golpe) begeleid door te kloppen met de knokkels op tafels, te tikken met een stok op de grond (cano roto), door het knippen in de vingers (pitas) of met klappen in de handen. (palmas) Tegenwoordig wordt hij meestal begeleid door de Spaanse gitaar en palmas en sinds de jaren 70 van de twintigste eeuw de cajón. Ofschoon cante en baile uiteindelijk door veel klassieke instrumenten als fluit, piano, viool en cello kunnen worden begeleid, blijft dit in de praktijk meestal de flamenco-gitaar. Cante flamenco kan (ook ritmisch) worden ondersteund door de baile flamenco, de expressief-ingetogen flamenco-dansstijl die zich kenmerkt door krachtige gratie en vaak ingewikkelde handbewegingen en voetenwerk. (taconeo) De flamenco wordt beschouwd als deel van de algemene Spaanse cultuur, en is gedurende de tweede helft van de 19e eeuw ontstaan in het gebied dat ongeveer overeenkomt met de regio Andalucia. Ook andere gebieden, zoals Extremadura, Murcia en Huelva, hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van verschillende muzikale subvormen. In de loop van de tijd droegen alle Spaanse regio's uiteindelijk wel wat bij aan de ontwikkeling, maar hun aandeel is veel kleiner dan dat van genoemde provincies. De flamencomuziek wordt doorgaans niet genoteerd, maar als veel volksmuziek oraal en via 'overlevering' aan de volgende generatie doorgegeven.

*Enkele eeuwen voor onze jaartelling waren de Romeinen in oorlog om Spanje te veroveren. Zij vonden Spanje erg belangrijk vanwege de vele grondstoffen. Het had ook veel vee en graan. Om dit land te kunnen veroveren, waren er wegen nodig om de troepen te kunnen verplaatsen. De eerste gegevens van het tracé van de Ruta de la Plata dateren uit ca. 100 jaar vóór Christus. Eerder was er al provisorisch een weg gebaand door bewoners, die hun vee verplaatsten op zoek naar geschikte plaatsen om het vee te laten grazen. Later kwamen er ook de Grieken, die tin, goud en zilver ruilden tegen olijfolie, wijn en stoffen uit Galicië. Later profiteerden zowel het militaire- als handelsverkeer van deze route. Een systematische aanleg van de route gebeurde onder de Romeinse keizers. De wegen werden op professionele wijze aangelegd en waren 5 tot 7 meter breed. De weg werd voorzien van mijlpalen, miliaros, waarvan er nog steeds langs de route staan. Op de mijlpaal stond de naam van de keizer, die het traject van de weg had laten aanleggen. Onderweg werden onderkomens gebouwd voor overnachting, verblijf en bevoorrading van de reizigers. Vaak bevonden deze onderkomens zich in een bevolkingskern. Het verval van het Romeinse Rijk in de 5e eeuw en de invallen van de Germanen bracht Spanje in verval. Het gebruik en onderhoud van de weg ging sterk achteruit. Door de goede kwaliteit van de weg bleef deze lange tijd redelijk in stand. Rond 700 na Chr. konden de Moren deze weg nog gebruiken om snel op te rukken naar het noorden. In de 13e eeuw werden de Moren teruggedrongen en in ca. 1500 definitief verslagen. In de Middeleeuwen werd de route in hoofdzaak gebruikt om jaarlijks de schapen te verplaatsen naar vruchtbaardere gebieden. De route voor de wandelaars is vaak dezelfde weg als de oude heerweg. Alleen ligt de oude weg dan vaak onder de huidige weg of pad. In 1990 en 1991 hebben Vrienden van de Camino de Santiago de route gelopen en vastgelegd. Sindsdien is de belangstelling voor de Ruta de la Plata gegroeid, mede doordat de Camino Francès langzamerhand ‘overbevolkt’ lijkt te worden.